Centralne silniki zasilają rozbłyski gamma?
6 Lut 2010r. w Astronomia napisał/a Mikołaj PrzygodaCzy dżety długich rozbłysków promieniowania gamma są wytwarzane przez nowopowstałe czarne dziury? Czy eksplozje supernowych typu II prowadzą czasem do powstawania czarnych dziur i dżetów? Co na to najnowsze badania?
Czy dżety długich rozbłysków promieniowania gamma są wytwarzane przez nowopowstałe czarne dziury? Czy eksplozje supernowych typu II prowadzą czasem do powstawania czarnych dziur i dżetów? Co na to najnowsze badania?
Dwie niezależne grupy naukowców przeprowadziły badania nad supernowymi typu Ic (SN2007gr) oraz Ibc (SN2009bb) przy pomocy danych z Sieci Współrzędnych Rozbłysków Gamma (ang. Gamma-Ray Burst Coordination Network data) oraz obserwacji radiowych stosujących interferometrię międzykontynentalną (VLBI).
SN 2009bb
Supernową SN 2009bb, odkryto w marcu ubiegłego roku. Eksplozja nastąpiła w galaktyce spiralnej NGC 3278, oddalonej o 130 milionów lat świetlnych od Ziemi.
SN 2007gr
Drugi badany obiekt to SN 2007gr - supernowa po raz pierwszy zaobserwowana w sierpniu 2007 roku w spiralnej galaktyce NGC 1058, 35 milionów lat świetlnych od Ziemi - jedna z najbliższych supernowych typu Ic wykryta za pomocą fal radiowych. Badała ją grupa z położonego w Holandii Połączonego Instytutu Interferometrii Międzykontynentalnej w Europie pod kierownictwem Zsolta Paragi.
Badacze poszukiwali promieniowania gamma wynikającego z wybuchów supernowych, posługując się archiwalnymi odczytami z Sieci Współrzędnych Rozbłysków Gamma znajdującej się w Centrum Lotów Kosmicznych imienia Roberta H. Goddarda. Zaobserwowane rozbłyski gamma są w niej archiwizowane i rozsyłane. Dane o rozbłyskach pochodzą między innymi z satelitarnych teleskopów SWIFT i Fermi. Zaobserwowane rozbłyski nie występowały jednak razem z supernowymi.
Jak twierdzą naukowcy, dynamika eksplozji typowych supernowych ogranicza prędkość rozprzestrzeniania się materii do trzech procent prędkości światła. Jednak w nowych obiektach zaobserwowano dwudziestokrotnie większą prędkość gazu.
W przeciwieństwie do supernowych typu II gwiazdy wytwarzające długie rozbłyski gamma posiadają "centralny silnik", będący prawdopodobnie nowopowstałą czarną dziurą, która napędza dżety do ponad 99 procent prędkości światła. (Krótkie rozbłyski gamma mogą być wywoływane przez kolizję lub fuzję gwiazd neutronowych lub gwiazdy i gwiazdowej czarnej dziury).
Dla porównania najszybciej rozprzestrzeniająca się materia wykryta w supernowej SN 2009bb sięgała 85 procent prędkości światła a w SN2007gr 60 procent prędkości światła - to "prędkość podświetlna".
Naukowcy doszli do wniosku, że badania wykazują, iż niektóre supernowe są zasilane silnikiem centralnym.
Obserwacje przy pomocy interferometrii międzykontynentalnej są przykładem nowych możliwości technologicznych, jakie daje astronomom Europejska Sieć VLBI. Mogą oni szybko reagować na krótkotrwałe wydarzenia poprzez m.in. zaplanowanie dodatkowych pomiarów.
Prawdopodobnie tylko jedna na 10000 supernowych wytwarza długie rozbłyski promieniowania gamma, które są wykrywane na Ziemi. W niektórych przypadkach dżety znajdują się pod takim kątem, że wytwarzane przez nie rozbłyski są niewykrywalne. W innych energia dżetów może być zbyt mała, by rozbłyski wydostały się na zewnątrz umierającej gwiazdy.
Naukowcy sądzą, że znaleziono dowody na istnienie niezliczonej ilości supernowych wywołujących stosunkowo ciemne dżety charakteryzującą się "prędkością podświetlną", które można wykryć jedynie w pobliżu Ziemi. Takie supernowe prawdopodobnie stanowią większość.
Dwie niezależne grupy naukowców przeprowadziły badania nad supernowymi typu Ic (SN2007gr) oraz Ibc (SN2009bb) przy pomocy danych z Sieci Współrzędnych Rozbłysków Gamma (ang. Gamma-Ray Burst Coordination Network data) oraz obserwacji radiowych stosujących interferometrię międzykontynentalną (VLBI).
SN 2009bb
Supernową SN 2009bb, odkryto w marcu ubiegłego roku. Eksplozja nastąpiła w galaktyce spiralnej NGC 3278, oddalonej o 130 milionów lat świetlnych od Ziemi.
SN 2007gr
Drugi badany obiekt to SN 2007gr - supernowa po raz pierwszy zaobserwowana w sierpniu 2007 roku w spiralnej galaktyce NGC 1058, 35 milionów lat świetlnych od Ziemi - jedna z najbliższych supernowych typu Ic wykryta za pomocą fal radiowych. Badała ją grupa z położonego w Holandii Połączonego Instytutu Interferometrii Międzykontynentalnej w Europie pod kierownictwem Zsolta Paragi.
Badacze poszukiwali promieniowania gamma wynikającego z wybuchów supernowych, posługując się archiwalnymi odczytami z Sieci Współrzędnych Rozbłysków Gamma znajdującej się w Centrum Lotów Kosmicznych imienia Roberta H. Goddarda. Zaobserwowane rozbłyski gamma są w niej archiwizowane i rozsyłane. Dane o rozbłyskach pochodzą między innymi z satelitarnych teleskopów SWIFT i Fermi. Zaobserwowane rozbłyski nie występowały jednak razem z supernowymi.
Jak twierdzą naukowcy, dynamika eksplozji typowych supernowych ogranicza prędkość rozprzestrzeniania się materii do trzech procent prędkości światła. Jednak w nowych obiektach zaobserwowano dwudziestokrotnie większą prędkość gazu.
W przeciwieństwie do supernowych typu II gwiazdy wytwarzające długie rozbłyski gamma posiadają "centralny silnik", będący prawdopodobnie nowopowstałą czarną dziurą, która napędza dżety do ponad 99 procent prędkości światła. (Krótkie rozbłyski gamma mogą być wywoływane przez kolizję lub fuzję gwiazd neutronowych lub gwiazdy i gwiazdowej czarnej dziury).
Dla porównania najszybciej rozprzestrzeniająca się materia wykryta w supernowej SN 2009bb sięgała 85 procent prędkości światła a w SN2007gr 60 procent prędkości światła - to "prędkość podświetlna".
Naukowcy doszli do wniosku, że badania wykazują, iż niektóre supernowe są zasilane silnikiem centralnym.
Obserwacje przy pomocy interferometrii międzykontynentalnej są przykładem nowych możliwości technologicznych, jakie daje astronomom Europejska Sieć VLBI. Mogą oni szybko reagować na krótkotrwałe wydarzenia poprzez m.in. zaplanowanie dodatkowych pomiarów.
Prawdopodobnie tylko jedna na 10000 supernowych wytwarza długie rozbłyski promieniowania gamma, które są wykrywane na Ziemi. W niektórych przypadkach dżety znajdują się pod takim kątem, że wytwarzane przez nie rozbłyski są niewykrywalne. W innych energia dżetów może być zbyt mała, by rozbłyski wydostały się na zewnątrz umierającej gwiazdy.
Naukowcy sądzą, że znaleziono dowody na istnienie niezliczonej ilości supernowych wywołujących stosunkowo ciemne dżety charakteryzującą się "prędkością podświetlną", które można wykryć jedynie w pobliżu Ziemi. Takie supernowe prawdopodobnie stanowią większość.
Źródło: Universe Today
Fotografie: NASA (Stefan Immler), JIVE (Zsolt Peregi)
Opracowanie: Mikołaj Przygoda
Fotografie: NASA (Stefan Immler), JIVE (Zsolt Peregi)
Opracowanie: Mikołaj Przygoda
Komentarze użytkowników
( DODAJ SWÓJ )
Nikt jeszcze nie napisał komentarza do tego materiału.Napisz komentarz
Odpowiedz na pytanie zadane w sondzie.
Zjawiska oraz wydarzenia w nadchodzącym miesiącu.
Zagłosuj lub zgłoś swoją stronę.
Ostatnio pisaliście:
Twoje Imię
6.09.2010, 15:03